از متن کتاب:
ملی شدن زمینه ساز آغاز مبارزه‌ای با ماهیت برد و باخت شد.
معرفی کتاب:
کتاب "کودتا"(2013) اثر "یرواند آبراهامیان"(1940) جستاری است سیاسی-تاریخی که به بررسی سال‌های پس از ملی شدن صنعت نفت و حوادث موسوم به کودتای مردادِ سال 1332 و عوامل دخیل در آن می‌پردازد. این کتاب از چهار فصل تشکیل شده که عبارتند از: ملی شدن صنعت نفت، مذاکرات انگلیس و آمریکا، کودتا و میراث.
موضوع کتاب:
"آبراهامیان" در کتاب "کودتا" سعی در تبیین و توضیح روابط ایران با انگلستان و آمریکا پس از ملی اعلام شدن صنعت نفت، استقرار دولت مصدق و آنچه او کودتای 28 مرداد 1332 می‌نامد دارد. چنانکه او معتقد است این کودتا برای سرنگونی "مصدق" دلایلی غیر از ملاحظات جنگ سرد و جلوگیری از رخنه قوای شوروی در ایران دارد و در واقع دلایل منفعت طلبانه و خصومت ناشی از کوتاه شدن دست انگلستان از نفت ایران زمینه‌ساز این حوادث بوده‌است. وی همچنین نگاهی به روابط حال حاضر میان این کشورها می‌اندازد و بسیاری از شرایط را همچنان ماحصل ملی شدن صنعت نفت تعبیر می‌کند.
مقایسه و تحلیل:
آنچه مقدمه مباحث مندرج در کتاب "کودتا" است، استقرار دولتی با ریاست "مصدق" است؛ چنانکه در نتیجه این امر "آبراهامیان" بر مداخله قوای خارجیِ انگلیس و آمریکا در سرنگونی این دولت برای ادامه حکومت "پهلوی" نظر دارد. اما نکته حائز اهمیت تردید در به‌کارگیری لغت دولت برای دوران "مصدق" و در نتیجه "کودتا" برای حوادث سال 1332 می‌باشد؛ چراکه همانطور که در خاطرات خودنوشت "مصدق" در کتاب "خاطرات و تالمات مصدق" آمده، او خود را به حکومت پهلوی و شخص محمدرضاشاه پهلوی متعهد می‌دانست و قصد تشکیل دولت و به دست گرفتن حاکمیت را نداشت.